Voortgang restauratie St. Josephkerk

Januari 2009.
Na de euforie over de verkregen subsidie van de Provincie Noord Brabant op 5 december j.l. (t.w. € 1.047.651,00) is er overleg geweest met aannemer De Bonth van Hulten welke in de week van 5 januari gaat starten met de voorbereidende werkzaamheden voor het restaureren van de grote toren welke reeds in de steigers staat. Intussen is er ook overleg geweest met Gemeente Roosendaal over het plaatsen van de bouwlift, bouwketen, toiletten en opslag-containers. Besloten is deze te plaatsen in het plantsoen van de kerk aan de zijde van de Vioolstraat. De plantsoenendienst van de Gemeente heeft intussen op deze plaats alle planten verwijderd en tevens een border verwijderd naast de linker ingang van de kerk waar de bouwlift wordt geplaatst. Na de restauratie zal alles weer in de oorspronkelijke staat worden hersteld (eind 2010). Er is een stroom- en wateraansluiting gemaakt voor de bouwketen vanaf de huidige installatie. De torenhaan is gestolen (weggehaald van de torenspits via de steigers), er is aangifte gedaan bij de politie. Het schadebedrag is ingeschat op € 3000,-.

Februari 2009.
Het plaatsen van de steiger rondom de grote toren is gereed en de steiger is goedgekeurd. De start van de restauratiewerkzaamheden op 2 februari j.l is 1 week uitgesteld i.v.m het slechte weer (ijzige kou bovenin de steiger en ijzel op de steigerplanken). Het kruis, de wijzers van de uurwerken en de wijzerplaten zijn verwijderd om te restaureren. De torenspits is ontdaan van dakbedekking en dakbeschot. De aanvraag van de bouwvergunning voor de restauratie van de hele kerk is goedgekeurd, Gemeente Roosendaal heeft dan ook de bouwvergunning verleend. Hierdoor kunnen de restauratiewerkzaamheden aan de torenspits naadloos aansluiten op de totale restauratie. De Gebouwencommissie heeft op 5 februari het 1e bouwoverleg gehad met de aannemer en bouwkundigen van het Bisdom over de voortgang. De offerte voor de totale restauratie met een doorlooptijd van 52 werkbare weken, is definitief vastgesteld op € 1.697.583 en ligt ter goedkeuring bij het Bestuur (de oorspronkelijke offerte van 2007 is geïndexeerd).

Maart 2009.
De kap van de torenspits (grote toren) is grotendeels voorzien van nieuwe balken, alle hoekkepervorsten moeten worden vervangen. Bijna alle verdiepingvloeren, inclusief de balken, van beide torens zijn vernieuwd. Vanuit de kleine toren is een nieuwe doorgang gemaakt naar de gewelven. De loopbruggen in de gewelven zijn flink uitgebreid en alles is voorzien van leuningen. Aan de buitenzijde van de grote toren zijn enkele stukken natuurstenen afdekplaten verwijderd ter vervanging en zijn de voegen van de bovenste 10 meter uitgehakt om opnieuw te worden ingevoegd. Er zullen 2 natuurstenen spuwers moeten worden vervangen. Er wordt nog uitgebreid gezocht naar een leverancier van leipannetjes voor de torenspits. Het bestuur heeft de bijgestelde offerte goedgekeurd en de benodigde machtiging bij het Bisdom Breda aangevraagd.

April 2009.
De kap van de torenspits is voorzien van een nieuw houten dakbeschot (25 mm dik). De nieuwe natuurstenen afdekplaten en spuwers zijn aangebracht. Van de tegeltableaus achter de wijzerplaten zijn een aantal tegels zodanig beschadigd dat deze moeten worden vervangen. De blaasbalg van het orgel en de uurwerkkast moeten worden verplaatst om de status van beide verdiepingvloeren te kunnen bekijken. De machtigingsaanvraag van het Bisdom is goedgekeurd en de aanneemovereenkomst is getekend. Gezien het meerwerk tot heden, zal het glas-in-loodwerk nog eens kritisch bekeken moeten worden. Het Bestuur zal de Provincie verzoeken de toegekende subsidiegelden uit te betalen om zodoende de 1e rekening van de aannemer te kunnen betalen.

Mei 2009.
De kap van de torenspits zal binnenkort worden voorzien van nieuwe leipannetjes en hoekkeperpannen. Het uithakken van de voegen van de grote toren gaat verder door naar beneden, de bovenste 15 meter is gereed. Er wordt nog uitgebreid gezocht naar nieuwe tegeltjes voor het tegeltableau van de wijzerplaten. De toegekende subsidie van de Provincie Noord-Brabant is overgemaakt naar de Emmaüsparochie. De offerte voor een nieuwe torenhaan is 2 x het ingeschatte schadebedrag, er zal naar een alternatief worden gezocht.

Juni t.m. augustus 2009.
De grote toren is voor de bovenste helft uit de steigers en ziet er fantastisch uit. Het gerestaureerde kruis staat 55 m hoog trots te pronken als hoogste punt van de kerk. De torenhaan is ondanks de uitgeloofde beloning van € 500,- nog steeds niet terug. Aan de toren is totaal 630 m² aan voegwerk uitgeslepen en opnieuw ingevoegd, alle scheuren zijn hersteld evenals kapotte stenen (a.g.v. oorlogsschade door granaten).
Het tegeltableau achter de wijzerplaten is gerepareerd en de opgeknapte wijzerplaten en wijzers zijn weer aangebracht. Het uurwerk staat nog even stil omdat de kast van het uurwerk (in de toren) nog niet is aangesloten i.v.m. aanwezige stof door werkzaamheden in de toren. In de grote en kleine toren zijn alle houten verdiepingvloeren vervangen. Ook de zendpanelen voor mobiele apparatuur zijn op de grote toren teruggeplaatst.

In de punt van de voorgevel van het kerkgebouw is door een roestend kettinganker een deel van het metselwerk vervangen. De vensters boven de gewelven zijn vervangen door gelaagd glas met brugstaven.

De torenspits van de kleine toren is inmiddels ook ontdaan van de leipannetjes en voorzien van een nieuw dakbeschot. Aan de kleine toren wordt nu totaal 190 m² aan voegwerk uitgeslepen en opnieuw ingevoegd. Ook hier moeten kapotte stenen a.g.v. oorlogsschade worden hersteld.

Het is nu rustig tot eind augustus i.v.m. bouwvakvakantie maar daarna zal het ongetwijfeld weer te horen zijn als de bouwvakkers weer bezig zijn aan een knap stuk restauratiewerk.

September t.m. november 2009.
De grote en kleine toren zijn uit de steigers en zien er prachtig uit. Na enige problemen loopt het uurwerk en slaan de klokken weer op het hele en halve uur. Omdat alle houten verdiepingvloeren in de grote toren zijn vervangen, is het uurwerk (uit 1924) welke op de 3e verdieping staat, in zijn geheel verwijderd en opnieuw geplaatst. Dit geld ook voor de 2 grote gewichten welke het uurwerk aan de gang houden. Nadat alles weer was teruggeplaatst en gemonteerd werd het uurwerk aan de gang gezet, het bleef echter achter lopen. Tot 3 maal toe is er een monteur geweest om het uurwerk bij te stellen, niets hielp echter. Een van onze klusmannen wist zich uit het verre verleden te herinneren dat, om de klok bij te laten lopen er op elk van de 2 gewichten een straatklinker is bijgelegd. Wat bleek nu, de monteurs van het uurwerk hebben wel de gewichten teruggehangen maar niet de 2 klinkers er bovenop gelegd, ze dachten dat dit bouwafval was van de restauratie. De klinkers werden er bovenop gelegd en het probleem was verholpen. Zo zie je maar weer hoe een mooi stuk techniek simpel kan werken (of niet werken).

In de gewelven en in de beide torens is de bereikbaarheid en veiligheid verbeterd en is de verlichting vernieuwd. Het glas-in-lood uit de St. Josephkapel (gedachtenis kapel) is verwijderd, dit wordt in de werkplaats van de glazenier helemaal vernieuwd. Dit geld ook voor 2 ramen aan de rechterzijde van de kerk. Volgens planning zullen deze voor het eind van het jaar zijn vervangen.

De voorzijde van de kerk is intussen gereed en een deel van de steigers is verplaatst naar de zijkanten t.w. Vioolstraat en de tuin van het parochiecentrum. Vanaf de zijkanten zullen de daken en goten worden aangepakt. Dit schijnt technisch gezien de moeilijkste klus te worden, het enorme gewicht van de dakpannen is het grote probleem. Ook dit zal ongetwijfeld weer worden opgelost.

December 2009 t.m. februari 2010.
Vanaf het kerstverlof van de aannemer tot heden, half februari, is er zeer weinig gebeurd. Dit vanwege de sneeuwval (gevaar op de steigers) en de lage temperaturen (geen metselwerk toegestaan). De 3 dakjes van de toegangsdeuren zijn intussen wel vernieuwd, het houtwerk hiervan was zeer slecht. De 4 grote steunberen welke origineel zonder bedekking waren, zijn in een later stadium voorzien van leibedekking. Deze leibedekking was slecht en is verwijderd, het opnieuw aanbrengen is deze keer echter op een geheel andere manier uitgevoerd waardoor deze langer goed blijven.

Intussen is er ook nader onderzoek gedaan naar de staat van de dakconstructie, dit om een goede werkwijze vast te kunnen stellen voor het (volgens plan) gedeeltelijk vervangen van dakspanten en dakpannen. Er zullen een paar dakvlakken worden voorzien van nieuwe dakpannen en alle nokpannen zullen worden vervangen.

In het laatste Bouwoverleg is de financiële voortgang besproken en zijn de meerkosten (zoals het steigerwerk en de steunberen) en minderkosten (zoals het glas-in-loodwerk) inzichtelijk gemaakt. Het is echter op dit moment moeilijk het eindplaatje van de totale restauratie in te kunnen schatten aangezien er nog enkele onzekere posten moeten worden uitgevoerd zoals de dakspanten en het gootwerk.

Zoals reeds eerder aangegeven heeft zich spontaan iemand aangemeld die tegen materiaalkosten een nieuwe torenhaan zal gaan maken. Het ontwerp van de nieuwe torenhaan is inmiddels goedgekeurd en het materiaal is besteld.

Maart t.m. juni 2010.
Je ziet het niet altijd, maar de restauratie is nog steeds gaande. In de afgelopen maanden is er vooral gewerkt in de kap van de gewelven. Het aangieten van de te restaureren spanten en balkkoppen is gereed evenals de chemische houtrestauratie.

Een extra inspectie door de constructeur heeft na berekening aangetoond dat de spanten rondom de koepel extra zullen moeten worden versterkt. Het bestuur heeft inmiddels het meerwerk hiervan goedgekeurd.

Op 4 april (1e paasdag) heeft een inbreker kans gezien om via de steigers op het dak van de kerk te klimmen en 12 meter koperen leiding van de bliksembeveiliging weg te knippen.

Op 22 april heeft de maker van de nieuwe torenhaan (dhr. Geert Konings) deze in de bouwvergadering overhandigd aan het parochiebestuur. Dhr.Konings heeft een pracht stuk vakwerk geleverd en is hiervoor dan ook uitvoerig bedankt. De haan zal nog worden voorzien van bladgoud en hierna op een nader te bepalen moment weer op de torenspits worden geplaatst.

De dakpannen en nokvorsten aan de kant van de Vioolstraat zijn intussen vervangen door nieuwe, de pannen worden allen vastgezet met haakjes, zodat deze na een flinke storm niet meer naar beneden kunnen waaien. Per dakvlak zal worden bekeken welke goten zullen moeten worden vervangen evenals de gootlijsten waarna de bestaande en nieuwe gootlijsten worden geschilderd. Ook het dak van de St. Josephkapel (gedachteniskapel) is inmiddels voorzien van nieuwe dakpannen.

De steigers gaan zowel links als rechts steeds verder naar de achterzijde van de kerk waar gedurende de 2e helft van het jaar de laatste werkzaamheden zich gaan afspelen. Vooral het vervangen van alle glas-in-lood ramen aan de achterzijde zal duidelijk zichtbaar zijn in de kerk.

Juli tm september 2010.
In deze periode heeft de bouwvakvakantie plaatsgevonden waardoor de werkzaamheden 4 weken hebben stilgelegen. Tijdens de vakantie hebben vandalen weer kans gezien om koper van de bliksembeveiliging weg te knippen en zijn 4 voorzetramen (van gelaagd glas) beschadigd, geprobeerd is deze in te slaan / te gooien. Twee van deze voorzetramen zitten aan de voorzijde van de kerk op een hoogte van meer dan 20 meter !! Gelukkig beperkt de schade zich alleen tot de voorzetbeglazing en zijn de glaspanelen niet beschadigd. Alles bij elkaar weer een flinke schadepost die we hopen van de verzekering vergoed te krijgen.

Intussen zijn de meerwerkzaamheden aan de spanten in de gewelven gereed en zijn de trekstangen (voor een betere fixatie en stabilisatie) aangebracht, de totale meerwerk kosten hiervan bedragen € 25.000,-.

De door Dhr. Geert Konings gemaakte torenhaan is door hem persoonlijk afgeleverd bij de smederij in Buurmalsen waar deze wordt verguld.

De kerkgangers onder u hebben ongetwijfeld gezien dat de ramen achter het altaar zijn verwijderd. Deze zijn gedemonteerd en naar de glazenier in Tilburg afgevoerd voor de restauratie. Één raam zal niet worden verwijderd omdat dit 3 jaar geleden na een storm flink is beschadigd en toen op kosten van de verzekering reeds is hersteld.

Bij de stevige stortbuien van afgelopen periode is er in de kerk lichte waterschade ontstaan. De schade is dáár waar de goten nog niet zijn vervangen / niet worden vervangen. Het bestuur heeft inmiddels de aannemer gevraagd wat de meerkosten zijn om niet alleen de slechte gootdelen te vervangen maar ook alle overige (nu staan de steigers er immers nog).

Oktober tm december 2010.
In de afgelopen periode is de restauratie voor verschillende onderdelen afgerond. Ook hebben vandalen weer kans gezien om koper van de bliksembeveiliging weg te knippen. Het is om treurig van te worden, maar zolang er nog steigers staan blijft de kans op ongewenst bezoek aanwezig.

De nieuwe torenhaan is intussen verguld, het wachten is nu op het plaatsen hiervan. Dit zal moeten gebeuren met een heel grote kraan omdat de torenspits 55 meter hoog is.
De glas-in-lood ramen achter het altaar zijn gerestaureerd en voorzien van voorzetbeglazing, het geheel is heel mooi geworden Er zal nog 1 raam, boven de ingang van de sacristie, moeten worden gerestaureerd. Dit kan pas als de steigers zijn verplaatst naar de tuinzijde van het Parochiecentrum. Aan de achterzijde zijn ook enkele 10-tallen m2 voegwerk uitgeslepen welke binnenkort opnieuw zullen worden ingevoegd. Het gemetselde kruis is hersteld en staat er weer prachtig bij.

Er is enige vertraging ontstaan in de oplevering van de restauratie. De reden hiervan is dat het bestuur, op advies van afdeling Bouwkunde van het Bisdom en de eigen Gebouwencommissie, heeft besloten om niet alleen de nu slechte goten te vervangen maar alle goten van de kerk inclusief de boeiplanken. Ook het vervangen van de dakpannen is uitgebreid naar de gehele noordzijde, aangezien alle nokvorsten gescheurd waren en moeten worden vervangen. Het meerwerk zal deels worden bekostigd door het niet uit laten voeren van ander herstelwerk. De overige kosten zijn extra kosten en komen uiteindelijk dus bij de kosten van de totale restauratieopdracht. In overleg met de aannemer wordt er alles aan gedaan om de extra kosten zo beperkt mogelijk te laten worden.

Januari t.m. mei 2011.
Na de kerstvakantie en vorstperiode zijn de werkzaamheden weer opgepakt. Er is geconstateerd dat het dak van de dagkapel extra aandacht nodig heeft t.w. :

• vochtdoorslag in de muur waar de grote schoorsteen van de stookkelder langs loopt. Dit is ontstaan omdat de aansluiting van het gevellood op de schoorsteen niet goed meer is. Zal moeten worden vervangen.

• Het dakraam is kapot waardoor vocht naar binnen kan komen, dit zal ook moeten worden vervangen.

Er zijn beschermkokers rond de koperen zakeinden van de bliksembeveiliging aangebracht, dit ter voorkoming van diefstal. Ondanks deze voorzieningen is er toch weer koper van de bliksembeveiliging afgeknipt. In overleg met de aannemer en bouwkundige van het Bisdom is besloten om alle zakeinden uit te voeren in aluminium (landelijk beleid).

Het vervangen van het plafond in de dagkapel zal i.v.m. kostenbesparing op de restauratie niet worden uitgevoerd. Dit zal wellicht in een volgende fase kunnen worden meegenomen.

In de laatste weken is de bliksembeveiliging kompleet gemaakt en zijn restwerkzaamheden uitgevoerd, ook zijn de bouwkeet en steigers weggehaald. De werkplaats en enkele hekken blijven nog staan tot half juni omdat er nog een paar regenpijpen en een deel van de riolering moet worden vervangen.

Op 31 mei 2011 heeft de technische oplevering plaatsgevonden en is de restauratie na 2,5 jaar eindelijk afgerond. De restauratie heeft de Gebouwencommissie veel energie gekost, echter de samenwerking met aannemer De Bonth van Hulten en met afdeling Bouwzaken van Bisdom Breda is zeer goed geweest. Het is dikwijls moeilijk geweest om keuzes te moeten maken wat wel of niet zal worden uitgevoerd i.v.m. het overschrijden van beschikbaar budget. De Gebouwencommissie is van mening dat dit alles meer dan de moeite waard is geweest en dat de restauratie van de kerk bijzonder goed is geslaagd. De financiële eindbalans zal de komende weken definitief worden gemaakt zodat de eindafrekening met de subsidieverstrekker (Provincie Noord-Brabant) ook kan plaatsvinden.

Nu de restauratie van de buitenkant van de kerk gereed is, is de volgende uitdaging om de binnenkant aan te gaan pakken. Hiervoor zijn reeds plannen gemaakt en zijn er subsidiemogelijkheden.

Gebouwencommissie Emmaüsparochie Roosendaal.